Công thức tạo giá trị từ AI tác nhân: 5 phát hiện từ BCG

Đầu tư vào AI ngày càng dễ. Nhưng biến khoản đầu tư đó thành giá trị đo được cho doanh nghiệp lại là câu chuyện khác.

Trong The Applied AI Index 2026, BCG khảo sát hơn 1.300 lãnh đạo cấp cao thuộc hơn 20 lĩnh vực để tìm hiểu điều gì tạo nên khác biệt. Đây là năm điểm đáng chú ý từ nghiên cứu ấy.

1. Chiến lược rõ ràng cộng với AI ứng dụng tạo ra giá trị gấp 5 lần

Triển khai công cụ AI mà không biết doanh nghiệp muốn thay đổi điều gì thì rất dễ dừng ở những thử nghiệm rời rạc. Theo BCG, nhóm doanh nghiệp vừa có lựa chọn chiến lược rõ ràng, vừa đưa AI vào hoạt động trên quy mô toàn công ty, tạo ra giá trị từ AI gấp 5 lần nhóm thiếu cả hai yếu tố.

Điểm bắt đầu không phải là hỏi nên mua thêm công cụ nào. Câu hỏi cần đặt ra trước là: quy trình hay cơ hội kinh doanh nào đáng để tập trung nguồn lực, và sẽ đo kết quả bằng gì?

2. AI tác nhân đang chiếm tỷ trọng lớn hơn trong giá trị từ AI

AI tác nhân (agentic AI) có thể thực hiện một chuỗi công việc với mức độ tự chủ cao hơn các trợ lý AI chỉ hỗ trợ từng bước. Trong mẫu khảo sát của BCG, phần giá trị từ AI tác nhân chiếm 17% tổng giá trị AI năm 2025, tăng lên 22% năm 2026. BCG dự kiến tỷ lệ này có thể đạt 39% vào năm 2030.

Mốc 2030 là dự phóng, không phải kết quả đã xảy ra. Nhưng xu hướng này đặt ra một câu hỏi thực tế: doanh nghiệp đã sẵn sàng giao cho AI thực hiện những phần việc nào, và con người sẽ kiểm soát ở những điểm nào?

3. Quy tắc 10–20–70 nói về nỗ lực triển khai, không phải giá trị tạo ra

BCG dùng mô hình 10–20–70 để gợi ý cách phân bổ nỗ lực khi triển khai AI:

• 10% cho thuật toán.
• 20% cho công nghệ và dữ liệu.
• 70% cho con người, tổ chức và việc thiết kế lại quy trình.

Đây không phải công thức chia giá trị kinh tế mà từng phần tạo ra. Nó nhắc rằng mua phần mềm hay cải thiện mô hình mới chỉ giải quyết một phần nhỏ của bài toán. Phần khó thường nằm ở cách công việc được tổ chức lại từ đầu đến cuối.

4. Quản trị tốt giúp AI tác nhân tạo ra nhiều giá trị hơn

Khi AI được trao thêm quyền tự chủ, doanh nghiệp cần xác định rõ phạm vi hoạt động, trách nhiệm và những điểm kiểm soát. Trong dữ liệu BCG, doanh nghiệp có đủ sáu nhóm kiểm soát AI trên toàn tổ chức tạo ra giá trị từ AI tác nhân gấp 3 lần doanh nghiệp mới có một nhóm kiểm soát.

Quản trị vì thế không chỉ là hàng rào phòng rủi ro. Nếu thiết kế đúng, nó còn là điều kiện để doanh nghiệp yên tâm đưa AI vào những công việc có tác động lớn hơn.

5. AI có thể tạo ra việc mới, đồng thời thay đổi những việc đang có

Trong khảo sát, 89% lãnh đạo kỳ vọng AI sẽ tạo ra công việc mới; 11% cho rằng tác động chủ yếu là thay thế các vai trò hiện hữu. Đây là kỳ vọng của người trả lời khảo sát, không phải cam kết rằng việc làm sẽ không bị ảnh hưởng. BCG cũng ghi nhận các doanh nghiệp dự kiến quy mô nhân sự có thể giảm khoảng 10–15% do AI.

Vì vậy, bài toán nhân sự không thể chỉ là đếm số vị trí bị thay thế. Doanh nghiệp cần xác định lại vai trò nào nên do con người đảm trách, việc nào có thể giao cho AI tác nhân, và cần đào tạo những năng lực gì để hai bên làm việc cùng nhau.

Điều đáng làm sau khi đọc báo cáo

Thành công với AI tác nhân không nằm ở số lượng dự án thử nghiệm. Nó nằm ở việc chọn đúng ưu tiên, thiết kế lại cách vận hành, đặt cơ chế quản trị đủ rõ và theo dõi tác động thực trên kết quả kinh doanh.

Nếu muốn đọc sâu hơn, anh chị có thể xem bài nghiên cứu gốc và mục tải báo cáo đầy đủ trên trang BCG.

Nguồn

BCG, “The Formula for Agentic AI Value” (30/9/2026)