Công nghệ sai không giết chết công ty

Một công ty nghìn tỷ đô khởi đầu bằng việc chọn sai công nghệ. Nghe ngược, nhưng người nói câu đó là chính Jensen Huang, ở YC Startup School.

Mình đọc bản lược dịch tiếng Việt của buổi nói chuyện này do MS Anh Quyên (OPC | One-Person Billion-Dollar Company) thực hiện, và có một điều đọng lại hơn cả: công nghệ sai thì chưa chết. Chết là khi không dám nhìn thẳng vào việc nó sai.

Dưới đây là tám điều mình chọn giữ lại. Mình viết bằng lời của mình, không phải bản dịch.

Một: chọn sai công nghệ, và sai cả cách làm

Ông kể, những người sáng lập NVIDIA chọn sai công nghệ ngay từ đầu, và còn không biết làm đúng thì làm thế nào. Lúc ấy trong túi chỉ có vài trăm đô. Ông ra cửa hàng Fry's mua ba cuốn giáo trình về OpenGL, mang về đưa cho các kỹ sư.

Hình dung cho kỹ: một công ty vừa huy động vốn xong, việc đầu tiên là đi mua sách giáo khoa.

Bài học ông rút ra giản dị. Công nghệ luôn đổi. Miễn là còn nhìn thẳng được vào thực tế và còn học được, thì bản thân công nghệ không quá quan trọng.

Nếu việc này đáng làm, mình sẽ học cách làm nó. Câu ấy nghe như khẩu hiệu, nhưng đứng sau nó là ba cuốn sách mua bằng tiền thật.

Hai: một góc nhìn mình tin sâu, và nó phải khó

Theo ông, công ty lớn không hẳn được dựng bằng công nghệ, cũng không hẳn bằng thị trường. Đúng công nghệ, đúng thị trường, đúng thời điểm thì dễ thở hơn nhiều, nhưng chưa đủ. Cái cốt lõi là một tầm nhìn về tương lai của một thứ quan trọng, một góc nhìn khác biệt mà mình tin sâu sắc, và lý tưởng nhất là theo đuổi nó phải khó.

Với NVIDIA, đó là điện toán tăng tốc. Họ đặt cược rằng mọi thứ nằm ở thuật toán, không phải riêng ở con chip. Việc cần làm không phải là một con chip tuyệt vời, mà là tăng tốc cả một miền bài toán.

Mình tự hỏi: góc nhìn của mình về nghề đang làm là gì, và nó có đủ khó để người khác không dễ chép lại không?

Ba: bạn không đầu tư vào công ty, bạn đầu tư vào con người

Đây là câu chuyện mình thích nhất.

Khi công nghệ của NVIDIA chưa chạy được, ông sang Nhật gặp CEO của Sega, hãng đã ký hợp đồng với họ. Ông nói thật là không làm được việc đã ký, khuyên Sega tìm công ty khác. Rồi nói thêm, vẫn cần số tiền hợp đồng đó.

Ông Sega hỏi lại đúng như người ta sẽ hỏi: vậy là anh không làm được việc tôi thuê, nhưng vẫn muốn lấy tiền? Ông Huang đáp: đúng như vậy.

Nghe như liều. Nhưng ông Sega nhìn ra một điều: người này trung thực, và những gì anh ta nói đều có lý. Không đưa tiền thì công ty phá sản. Ông ấy muốn thấy họ sống đến được ngày hôm sau. Khoản đó giữ NVIDIA sống sót và cho ông đủ thời gian tìm ra việc cần làm.

Người ta không đầu tư vào một bản kế hoạch. Người ta đầu tư vào người dám nói thật khi nói thật là điều bất lợi nhất.

Bốn: đừng chỉ thấy một sản phẩm, hãy thấy một cách mới để xây cả ngành

Ai cũng thấy AlexNet. Điều ông làm khác là hỏi tiếp. Thuật toán này là gì, vì sao nó hiệu quả, nó còn làm được gì, mở rộng ra quy mô lớn thì giải được những bài toán nào hôm nay chưa giải nổi?

Rồi ông nhận ra đó không chỉ là một mô hình nhận dạng ảnh. Đó là một cách xây phần mềm mới, và nó sẽ chạm vào bộ xử lý, phần mềm trung gian, thuật toán lẫn ứng dụng. Cả chuỗi công nghiệp sẽ được tái phát minh cùng một lúc.

Cách ông nghĩ là suy luận từ nguyên lý đầu tiên, và liên tục hỏi một câu: nếu điều này đúng, thì tiếp theo là gì?

Năm: CEO phải đủ gần thực tế để đọc được những con sóng

Ông nói trạng thái tinh thần của mình bắt đầu từ sự tò mò. Nếu những người ở gần chưa trả lời thỏa đáng, ông tự đi tìm câu trả lời. Với ông, CEO là người phục vụ công ty, và muốn trao sức mạnh cho mọi người thì phải mang về hiểu biết mới.

Muốn vậy phải ở gần mặt đất, đi vào chi tiết. Không có cảm nhận trực tiếp thì mọi thứ trông quá nhanh để hiểu nổi. Hiểu được nguyên lý đầu tiên rồi thì mọi thứ dần hợp lý.

Ông ví nó với lướt sóng. Người ngoài nhìn thấy hỗn loạn. Người lướt sóng thì đọc được từng con sóng, biết hướng gió, biết lúc nào nên lên. Và không ai có được năng lực đó nếu chưa từng xuống nước.

Sáu: xây tổ chức như chiếc xe đua mà chính mình sẽ lái

Ông ví nhà sáng lập như người xây một chiếc xe F1, nhưng là chiếc xe mình sẽ ngồi vào lái. Vậy nên cứ chỉnh nó cho vừa với mình. Bất cứ điều gì cần thiết để tổ chức vận hành hợp với bạn, bạn nên làm.

Ông nói mình liên tục tinh chỉnh công ty, định hình lại quy trình và cách mọi thứ vận hành, để mọi người làm việc hiệu quả hơn cho chính công ty. Và CEO kế tiếp cũng có quyền định hình lại nó theo mình.

Đây là điều dễ bị bỏ qua: ta hay coi cấu trúc công ty như thứ đã đúc xong, thay vì một chiếc xe còn phải chỉnh.

Bảy: AI tự động hóa nhiệm vụ, chưa chắc lấy đi công việc

Câu chuyện "AI phá hủy việc làm", theo ông, đi ngược thực tế. Một công việc có một mục đích, và để đạt mục đích đó cần rất nhiều nhiệm vụ. AI nhận một số nhiệm vụ, nhưng không nhất thiết lấy luôn công việc.

Ví dụ ông đưa ra: viết mã đã được tự động hóa phần nào, nhưng công việc của kỹ sư phần mềm vẫn đang tăng. Đọc phim chẩn đoán hình ảnh cũng vậy, số việc làm ngành X-quang còn tăng, vì bệnh viện tiếp được nhiều bệnh nhân hơn.

Năng suất tăng thì tăng trưởng, và tăng trưởng đẻ thêm việc làm. Đó là lập luận của ông. Mình ghi lại như một lập luận đáng nghe, không phải một lời hứa. Bài trước của mình ở blog này, về ba kịch bản việc làm văn phòng đến năm 2030, nhìn cùng vấn đề từ phía còn lại.

Song hành với ý này, ông khuyên một kỹ năng ngày càng đáng giá: tư duy hệ thống. Bài toán là gì, ràng buộc là gì, đầu vào đâu, đầu ra đâu, điểm nghẽn nằm ở đâu. Việc dễ thì máy sẽ làm. Bài toán khó, khoa học sâu, những chỗ các ngành giao nhau, thì còn nguyên giá trị. Nên ông nhắn người trẻ: hãy cứ đi học.

Tám: học hỏi là siêu năng lực, bền bỉ là điều quan trọng nhất

Ông kể thời mới lập NVIDIA, ông cảm thấy có quá nhiều thứ phải biết mà mình chưa biết. Đi huy động vốn thì sợ, vì sắp nói chuyện với rất nhiều người mà chưa chắc trả lời nổi câu hỏi của họ. Rồi ông nhận ra điều đó hóa ra không quyết định điều gì. Lúc nào mình cũng sẽ có điều chưa biết.

Cách ông đối mặt với việc mới là hỏi: "Nó có thể khó đến mức nào chứ?" Sự thật là sẽ khó hơn mình nghĩ rất nhiều. Nhưng đừng để tâm trí ngồi tưởng tượng trước mọi khó khăn rồi biến chúng thành lo âu khiến mình không dám bước. Để khó khăn đến từng chút một.

Và đoạn cuối, đáng chép lại nguyên ý: không cần vượt qua cả cuộc đời trong một ngày. Chỉ cần vượt qua buổi sáng hôm nay. Rồi hôm nay. Rồi hướng sang ngày mai. Theo ông, nếu có một bài học nào đáng chia sẻ nhất thì đó là khả năng phục hồi, tức bền bỉ.

Còn lại gì cho mình

Đọc xong, mình không hỏi "NVIDIA làm thế nào". Mình hỏi một câu gần hơn: lần gần nhất mình thừa nhận công việc của mình đang sai là khi nào, và mình đã làm gì ngay sau đó?

Công nghệ sai không giết chết công ty. Không dám nhìn nó sai mới giết.

Nguồn

MS Anh Quyên (OPC | One-Person Billion-Dollar Company)